In september 2004 overleed de Zeeuwse kunstschilder en musicus Gerard Menken. Een in voorbereiding zijnde expositie ter gelegenheid van zijn 85e verjaardag ging hierdoor niet door. Van uitstel komt afstel, de hoogste tijd dus, om deze belangrijke Zeeuwse kunstenaar tijdens zijn negentigste geboortejaar alsnog postuum te eren met een uitgebreid oeuvre-overzicht in Museum ‘De Schotse Huizen’. Het Veerse museum waar hij reeds eerder exposeerde.
Aanvankelijk opgeleid als musicus was het dubbeltalent Gerard Menken als kunstschilder een laatbloeier. Pas na zijn vervroegde uittreden als leraar schoolmuziek bij het Middelbaar Onderwijs kon hij zich eindelijk volledig wijdden aan zijn grote passie: ‘Schilderen’. Zonder kunstopleiding maar met een onmiskenbaar talent zocht hij zijn eigen weg en liet ons een groot en veelzijdig oeuvre na. Vooral de ontwikkelingen in de Franse schilderkunst van de twintigste eeuw inspireerde hem. Menken was een echte buitenschilder die zich van jongs af aan heeft verwonderd over het beeldende proces. Zijn werk kenmerkt zich door krachtige lijnen, soms subtiel, met een groot gevoel voor ritme en ordening. Hij schilderde, aquarelleerde of tekende meestal figuratief zonder daarbij te streven naar een sterke detaillering, in een helder en zonnig coloriet, ‘losjes uit de pols, als een dirigent’.
Zeeland is vaak zichtbaar in zijn werk, maar ook zijn geliefde Frankrijk komt in zijn landschappen veelvuldig voor. Het oeuvre dat Gerard Menken ons nagelaten heeft is zeer divers er is geen onderwerp of hij heeft het wel verbeeld: Landschappen, stads- en havengezichten, stillevens en portretten. Maar ook het experiment schuwde hij niet. In de jaren tachtig van de vorige eeuw bijvoorbeeld nam hij de ‘vrijheid’ die leidde tot het maken van collages met stukken krantenpapier waarop hij tekent en schildert, zonder daarbij de figuratie geheel uit het oog te verliezen. Menken liet zich niet vastpinnen op één onderwerp of techniek. In één periode kon hij zowel abstract als figuratief werken en daarnaast prachtige tekeningen van zijn directe omgeving maken, in dat zo kenmerkende ‘Menken-handschrift’…, vlot, krachtig en direct. Zonder enige aarzeling zette hij zijn onderwerpen op het doek of papier, met een werkdrift die de beschouwer tot op de dag van vandaag verwondert en verbaast.
Gerard Menken ‘omzien in verwondering’, een retrospectief van zijn gehele oeuvre, dat een tijdspanne bestrijkt van meer dan zestig jaar. Een bijzondere belevenis.
Joost Bakker
Een deel van het tentoongestelde werk zal tijdens deze expositie te koop zijn.